Over de schilder Jan van Scorel (1495-1562)
De schilder Jan van Scorel werd in 1495 geboren te Schoorl, een dorp vlakbij Bergen en Alkmaar. In die stad doorliep Jan van Scorel de Latijnse school. 'Latijnse school' was de benaming voor scholen die in de vroege Middeleeuwen waren gesticht door kloosters of bisschoppen (en later ook door gemeentebesturen).
Op deze scholen werd les gegeven in de 'artes liberales', de vrije kunsten: de grammatica, welsprekendheid, redeneerkunst, rekenkunde, meetkunde, sterrenkunde en muziek. Sommige scholen onderwezen ook de beginselen van het lezen en schrijven en andere boden eveneens een soort van hoger onderwijs. In de 19de eeuw maakte de Latijnse school steeds vaker plaats voor het Gymnasium.
Daar werd ook les gegeven in het Grieks, de moderne talen en de natuurwetenschappen; vakken die op de Latijnse school nauwelijks aan bod kwamen. Daarna ging hij in de leer bij de Haarlemse schilder Cornelis Willemsz.
In 1512 vertrok Jan van Scorel naar Amsterdam. Daar werkte hij bij Jacob Cornelisz. van Oostsanen. Jan van Scorel was één van de eerste Noord-Nederlandse schilders die Italië bezocht. In Rome trad hij in 1522 in dienst van de van oorsprong Nederlandse paus Adriaan VI; hij werd benoemd tot conservator van de oudheden in het Vaticaan. Na terugkeer in Nederland vestigde hij zich als geestelijke in Utrecht. Dankzij zijn verblijf in Italië en zijn kennismaking met het werk van Michelangelo en Rafael speelde hij een baanbrekende rol in de introductie van de Renaissance in Nederland.
Wegbereider van een nieuwe kunst
De kunstenaars-biograaf Karel van Mander noemde hem in zijn 'Schilderboeck' van 1604: 'den Lanteern-drager' en `Straetmaker onder Consten'. Ondanks het feit dat zijn werk als geestelijke op de eerste plaats kwam, was Van Scorel als kunstenaar zeer productief; hij schilderde hoofdzakelijk portretten en werken met religieuze voorstellingen. Na een in artistiek opzicht vruchtbaar verblijf in Haarlem tussen 1527 en 1530, keerde hij terug naar Utrecht. Hier stond hij aan het hoofd van een bloeiend atelier dat onder meer negen monumentale altaarstukken vervaardigde.
Jan van Scorels beroemde werk: Maria Magdalena
In een bergachtig landschap zit een jonge vrouw. Zij is fraai gekleed in een donkergroene jurk, versierd met parels. Het is Maria Magdalena, een rijke zondares die zich bekeerde tot Jezus Christus. Zijn leven en leer staan beschreven in de bijbel. Ongeveer 2000 jaar geleden werd hij geboren in Palestina.
Zijn geboorte is omgeven met wonderen. Zo werd hij geboren uit een maagd, Maria, en kwam hij ter wereld in een stal in Bethlehem. Direct na zijn geboorte kwamen herders, door engelen gewaarschuwd, hem aanbidden als de nieuwe koning. Jezus groeide op in de Joodse godsdienstige traditie. Op circa dertigjarige leeftijd begon hij zijn leer te verkondigen, die op enkele belangrijke punten afweek van de Joodse godsdienst. Hij verzamelde een groep volgelingen om zich heen. Zijn optreden bracht hem in conflict met de overheid en hij werd veroordeeld tot de dood aan het kruis. Hij stond, volgens de bijbel, echter op uit de dood. Na zijn opstanding werd hij gezien door een aantal van zijn leerlingen. Veertig dagen na zijn dood verliet hij de aarde. Daarna gingen zijn volgelingen door met het verkondigen van zijn leer. Zo ontstond het Christendom. De boom naast haar - met bloeiende takken die op een holle, verrotte stam groeien - is een symbool van bloei na een verdorven begin. Jan van Scorel schilderde haar omstreeks 1530, nadat hij een lange studiereis naar Italië had gemaakt. Hij bracht een nieuwe manier van schilderen mee naar Holland. Dat is goed te zien aan het landschap en aan de manier waarop hij Maria Magdalena weergeeft. Van Scorel maakte van deze heilige een eigentijdse jonge vrouw, bevallig en ernstig.
De vrouw die Jezus' voeten zalfde
Maria Magdalena was de vrouw in de bijbel die Jezus' voeten zalfde. Daarom wordt ze altijd afgebeeld met een zalfpot. Hebreeuws is de taal van Palestina (het huidige Israël), het land waar veel verhalen uit de bijbel zich afspelen. Het is ook de taal waarin het eerste gedeelte van de bijbel, het Oude Testament, oorspronkelijk geschreven was. Het Hebreeuws heeft een eigen letterschrift. Letters geborduurd, als herinnering aan Maria's herkomst uit Magdala, in het Heilige Land. Ze is gekleed als een rijke vrouw uit de 16de eeuw. Haar jurk is bestikt met parels. Over haar rechterschouder en haar schoot is een kleurige omslagdoek van kostbare Oosterse stof gedrapeerd. Deze kleding had Jan van Scorel waarschijnlijk gezien in Venetië. Ook voor haar vergulde zalfpot vond hij het voorbeeld in Italië.
Maxima hotels Jan van Scorel in Schoorl werd met trots vernoemd naar deze roemruchte schilder! Zo is ook het restaurant vernoemd naar een van zijn professies: Restaurant 'KanunniK'.
